Mô tả: Dầu đậu tương là sản phẩm được sử dụng phổ biến trên thế giới với nhiều công dụng khác nhau, từ thực phẩm hàng ngày cho đến nguyên liệu sản xuất công nghiệp. Ngày nay, dầu đậu tương không chỉ là mặt hàng thiết yếu mà còn là tài sản hấp dẫn trên thị trường phái sinh hàng hóa.
Tại sao dầu đậu tương lại có giá trị?
Dầu đậu tương hay dầu đậu nành là loại dầu thực vật được chiết xuất từ hạt của cây đậu tương/đậu nành. Đây là một trong những loại dầu ăn được sử dụng phổ biến trên thế giới.
Dầu đậu tương có nguồn gốc từ cây đậu tương được trồng ở Trung Quốc từ khoảng 3000 trước Công Nguyên. Ban đầu, đậu tương chủ yếu được sử dụng làm thức ăn cho gia súc và trong nông nghiệp. Vào thế kỷ 19, quy trình chiết xuất dầu từ đậu tương bắt đầu và sản phẩm này nhanh chóng trở thành phổ biến trong ngành thực phẩm, đặc biệt là ở Mỹ vào những năm 1920. Ngày nay, dầu đậu tương tiếp tục giữ vị trí quan trọng và có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai.
Công dụng của dầu đậu tương
Dầu đậu tương không chỉ là nguồn nguyên liệu chế biến thực phẩm mà còn là thành phần chính trong nhiều sản phẩm như nhiên liệu sinh học và nhiều sản phẩm công nghiệp khác.
Chế biến thực phẩm: Dầu đậu tương được sử dụng rộng rãi trong việc chế biến thực phẩm hàng ngày, giúp món ăn thêm thơm ngon và bổ dưỡng. Bên cạnh đó, dầu đậu nành còn được dùng làm thành phần trong nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn như bánh quy, đồ hộp, bơ thực vật,….
Sản xuất nhiên liệu sinh học: Dầu đậu tương còn được sử dụng để sản xuất biodiesel – một loại nhiên liệu sinh học thân thiện với môi trường, giúp giảm thiểu khí thải nhà kính và các tác động xấu đến môi trường.
Mỹ phẩm: Trong dầu đậu nành chứa nhiều axit béo không bão hòa như axit linoleic, axit oleic, vitamin E, isoflavone,…có tác dụng dưỡng ẩm, diệt khuẩn, chống oxy hóa nên dầu đậu nành được dùng làm thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm làm đẹp như kem dưỡng ẩm, dầu gội, dầu xả,…
Đầu tư: Dầu đậu tương là sản phẩm nông sản mang đến giá trị lợi nhuận cao cho các nhà giao dịch và giúp doanh nghiệp bảo vệ rủi ro giá cả trong bố cảnh kinh tế biến động liên tục.
Dầu đậu tương được sản xuất như thế nào?
Quy trình sản xuất dầu đậu tương thường được trải qua các bước sau:
Thu hoạch và làm sạch
Khoảng 2 /3 đậu tương sau khi thu hoạch sẽ chế biến thành khô đậu tương hoặc nghiền nát để làm dầu đậu tương. Trước khi đưa vào sản xuất, đậu tương sẽ trải qua quá trình làm sạch để loại bỏ tạp chất như bụi, lá, sạn,…
Tách vỏ và hạt
Sau khi được làm sạch, đậu nành sẽ được nghiền nhỏ để tách vỏ và được cuộn thành từng mảnh để chuẩn bị để ép dầu.
Ép dầu
Những mảnh đậu tương sau khi nghiền sẽ được đưa vào máy ép cơ học để chiết xuất dầu thô từ hạt, đây là phương pháp truyền thống được áp dụng lâu đời. Tuy nhiên, phương pháp này không hiệu quả bằng chiết xuất bằng dung môi. Với phương pháp hiện đại này, đậu tương sau khi được nghiền, sẽ được được ngâm vào dung môi như hexan để hòa tan dầu trong hạt đậu nành, sau đó dung môi được bay hơi để thu hồi dầu thô.
Đối với các mảnh đậu tương, sau khi được ép lấy dầu sẽ được sấy khô, nướng và nghiền thành khô đậu tương.
Tinh chế dầu
Dầu đậu tương thô thu được sẽ tinh luyện để loại bỏ các tạp chất như phosphatid, chất sáp và dùng các chất kiềm để trung hòa các axit béo tự do.
Đóng gói và bảo quản
Sau khi hoàn tất quá trình tinh luyện, dầu được làm lạnh, lọc và đóng gói vào các chai, thùng, can, tùy vào mục đích sử dụng.
Yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu đậu tương
Giá dầu đậu tương bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố phức tạp từ nhu cầu thị trường, biến động giá dầu thô, chính sách thương mại đến điều kiện thời tiết, cụ thể như sau:
Nhu cầu thị trường: Giá dầu đậu tương bị ảnh hưởng trực tiếp bởi nhu cầu của các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc và Mỹ. Ví dụ, trong những năm gần đây, nhu cầu tăng cao từ thị trường Trung Quốc để chế biến thực phẩm và sản xuất biodiesel đã đẩy giá dầu đậu tương lên cao.
Giá dầu thô: Giá dầu thô có mối liên hệ chặt chẽ với giá dầu đậu tương vì để sản xuất từ đậu tương ra thành phẩm cần vận hành nhiều máy móc thiết bị cũng như các phương tiện vận chuyển. Vì vậy, khi giá dầu thô tăng thì chi phí sản xuất dầu thực vật cũng tăng theo dẫn đến việc giá dầu đậu tương có xu hướng tăng. Trong giai đoạn 2021-2022, sự thiếu hụt nguồn cung dầu thô toàn cầu do xung đột Nga – Ukraine đã đã đẩy giá dầu thô tăng cao kéo theo sự tăng giá dầu đậu tương.
Chính sách thương mại: Các chính sách thương mại như thuế nhập khẩu và quy định xuất khẩu của các quốc gia cũng ảnh hưởng đến giá dầu đậu tương. Ví dụ, trong bối cảnh chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nông sản đã làm biến động giá cả trên thị trường. Chính sách bảo hộ sản xuất nông nghiệp tại Mỹ có thể dẫn đến việc tăng cường sản xuất trong nước, từ đó ảnh hưởng đến lượng dầu đậu tương xuất khẩu và giá cả trên thị trường toàn cầu.
Thời tiết và điều kiện sản xuất: Với loại hình sản phẩm nông nghiệp như dầu đậu tương thì điều kiện thời tiết có ảnh hưởng to lớn đến đến sản lượng và chất lượng đậu tương tác động đến giá dầu đậu tương. Trong năm 2019, hạn hán ở Mỹ đã làm giảm năng suất đậu tương dẫn đến sự tăng giá của dầu đậu tương trên thị trường.
